Padlet ile dijital pano oluşturuldu. Dijital panoyu görmek için tıklayınız.
16 Ocak 2021 Cumartesi
Merrill Bileşen Gösterim Kuramı
MERRİLL BİLEŞEN
GÖSTERİM KURAMI
Merill ve Ark.
tarafından öne sürülen ve Ruth Clark tarafından performans matrisine
dönüştürülen bir kuramdır. Bileşenler: İçerik ve davranış (eylem). Buna göre,
İçerik (Bilgi türü)
•
Gerçekler (Olgular)
•
Kavramlar
•
Süreçler
•
İşlem basamakları (prosedürler)
•
İlkeler
Davranış (performans
türü)
•
Kullan/uygula
•
Hatırla
•
Bul
Olgu: Nesneler,
semboller ve olaylar arasında keyfi, kabul edilmiş, ya da uzun süredir
kabullenilmiş ilişkiler. Posta kodları, telefon numaraları gibi. Bunlar, keyfi
atanmış sözcükler olduğundan, sadece ezberlenebilir; diğer süreç ve işlemlerle
birlikte kullanılabilir.
Kavram: Ortak bir ismi
olan ve ortak özellikleri taşıyan nesneler ya da olaylar bütünü. Örneğin: Sandalye-
bir kişinin üzerine oturabileceği ve sırtlığı olan mobilya. Kavramlar
hayalidir, kavram aslında mevcut olan bir şey değildir. Mevcut olan şeyler
nesnelerdir. Bireysel organizmalar vardır. Kavramlar dünyayı betimlediğimiz
zihinsel araçlardır. Kavramlar genellemelerdir. Genelleme soyutlamadır. Yani,
bazı durumları betimleyen genel durumlardır.
Sunum Stratejileri
Genel Açıklamalar:
Ön şart: Terminoloji ve kavramların bileşenlerini
açıkla
Yardım: Bir örnek ya da örnek olmayanla ilişkilendir
Temsil: Bir temsil sunumu yap (Diyagram, kavram
haritası vb.)
Anoloji: İlişkiyi gösteren temsil
Örnek durum: Söz konusu durumu örnekleyen bir içerik
sunun.
Geri dönüt: Olumlu; Bir soru için doğru cevabı
gösterin. Kontrol; Soruya verilen cevabı kontrol edin. Güdüleyiciler; Merak
uyandırın, bireyin ilgisini çekecek örnekler yaratın, müzik, fıkra özel
efektler kullanın. Kazanım ifadeleri; Öğreneni, öğreneceği konu hakkında
bilgilendirin.
Yönergeler: Öğrenenden yapması istediklerini eyleme
geçmeden önce, açık ve net biçimde söyleyin.
Hatırlatıcı ipuçları: Önemli gördüğünüz yerlere
dikkat çekmek ve hatırlatmayı kolaylaştırmak için, slogan, kısaltmalar,
maskotlar kullanın.
Öğrenme stratejisi: Öğrencilere, sıklıkla
çalışmaları esnasında yararlanabilecekleri stratejiler sunun. Örneğin, kendi
örneklerini düşünmelerini, görsel şemalar çizmelerini ve tekrar etmelerini
isteyebilirsiniz.
Seels Glasgow Generic Model
SEELS
GLASGOW GENERİC MODEL
Öğretim tasarımı; öğretim
problemlerinin ve öğrenme koşullarının sistematik olarak analiz ederek
çözümlenmesi sürecidir.
MODELİN
AŞAMALARI
1. ANALİZ
Problem
Analizi: Karar verilmiş problem cümlesinin yazımı ile son durumunu alır.
Görev
Analizi: Karar verilmiş problem cümlesinin yazımı ile son durumunu alır.
Öğretim
Analizi: Öğrenme tiplerine göre düzenlenen pek çok taksonomi dikkate alınarak
öğretimin hangi sırayla gerçekleştirileceğine karar verilir.
2. TASARIM
Hedef ve
Ölçütler: Bilişsel, duyuşsal ve psikomotor gibi gerekli olan öğrenme alanı ve
hedefleri yazmada kullanılacak format belirlenerek görev cümleleri hedeflere
dönüştürülür.
A;
Audience (Dinleyiciler)
B;
Behavior (Davranış)
C;
Condition (Durum, Şartlar)
D; Degree
(Derece)
Öğretim
Stratejileri ve Dağıtım Sistemi: Hedef davranışların kazandırılması sürecinde
konunun içeriği sunulurken uygulanacak stratejiler ile ilgili yaklaşımlar
belirlenir.
GELİŞTİRME
Materyal
Geliştirme: Seçilen materyallerin etkili olarak geliştirmek için şu sorular cevaplanmalıdır:
1.
Materyal, eğitim programıyla uyumlu ve programı destekleyici nitelikte midir?
2.
Materyalin içindeki bilgiler doğru ve güncel midir?
3.
Materyalde kullanılan anlatım türü açık ve anlaşılabilir mi?
4.
Materyal, öğrenciyi güdüleyici ve ilgisini çekici nitelikte midir?
5.
Materyal, öğrencinin derse katılımını sağlayabilir nitelikte midir?
6.
Materyal teknik özellikleri açısından yeterli midir?
7.
Materyalin etkinliği hakkında önceden elde edilmiş bilgiler var mı?
8.
Materyal, içerik açısından tarafsız ve öğretimsel nitelikte midir?
9.
Materyalin kullanımı için gerekli kullanım kılavuzları (öğretmen-öğrenci) ve
yazılı dokümanlar var mı?
Süreç Değerlendirme:
Sürece yönelik değerlendirme, ürün geliştirmenin belli aşamalarında yapılan ara
değerlendirmelerdir ve geliştirme sürecinin amaca uygun gidip gitmediği, hangi
bölümlerin değiştirileceği, nelerin ekleneceği bilgilerini verir.
UYGULAMA
Uygulama
ve Bakım: Tasarlanan modelin uygulaması planlanır ve bakımı yapılır ve kontrol
edilir.
DEĞERLENDİRME
Erişi
(Sonuç) Değerlendirme: Düzey belirlemeye yönelik bu değerlendirmenin amacı,
öğretimin sonuç etkisi üzerinde bulunanları toplamak, analiz etmek ve rapor
etmektir.
Uygulama
ve Yayılım: Öğretim uygulanır. Yayılma, gelişime dayalı araştırmanın sonuçları
hakkında diğerlerini bilgilendirmektir.
Yayılma
ana bileşenleri; yaratıcılık, iletişim, kanallar, zaman ve sosyal sistemdir.
Yayılıma
en önemli yönü, sonuç raporudur.
Sonuç raporu, projenin yapılma nedenini, nasıl yapıldığını, denemenin sonuçlarını, yeniden gözden geçirme tavsiyelerini içermelidir.
Dick Carey Carey Öğretim Tasarımı Modeli
DICK CAREY CAREY ÖĞRETİM TASARIMI MODELİ
Dick ve Carey’nin (1990) aşama aşama tasarım modeli, tasarımcının öğrenme hedeflerini ve bu hedeflere ulaşılmasını sağlayacak öğretim stratejilerini belirlediği bir dizi olay ve olguları içermektedir. Dick ve Carey tasarım modeline örnek olarak tek yönlü öğretimsel televizyon veya video-kaset kullanımı verilebilir. Dick ve Carey tasarım modelinde, öğretmen bütünüyle iletişimin başlatıcısı ve moderatörü konumundadır
SİSTEMİN YAKLAŞIMI:
• Birbiriyle ilgili olan ve birlikte çalışan parçalar, hedefi gerçekleştirmek amaçlı çalışır.
• Sistem hedefe ulaşmışsa değerlendirme yapılır, ulaşmamışsa modife edilir.
• Öğretimsel hedefler üzerine dikkat toplanır.
• Her bir adım birbiriyle bağlantılıdır.
• Farklı seviye ve statüdeki öğrencilere uygulanabilir.
MODELİN AŞAMALARI
1.Öğretim Hedeflerinin Belirlenmesi:
Öğretimin Amacı: Öğrencide meydana gelmesi istenilen davranışların amaç olarak belirlenmesi. Öğretim tamamlandıktan sonra öğrencide hangi becerinin geliştirilmek istendiğinin tanımı.
İhtiyaç Analizi: İhtiyaçların analiz edilmesi, öğretimin amaçları ile kişisel ihtiyaçlar arasındaki farkın analiz edilmesi.
2.Öğretimsel Analiz:
Amaç: Hedefe ulaşmak için gerekli olan yetenekleri belirlemek.
Görev Analizi: Adım adım kişinin hedefi uygularken ne yapacağının tanımı. Prosedür boyunca her bir adımda kullanılan yetenekler.
Süreç Analizi: Karmaşık becerilerin öğrenilmesinde bireyin gerçekleştirdiği zihinsel çalışmalar.
Öğrenme - Görev Analizi: Entelektüel beceri gerektiren öğretim hedefleri.
3.Giriş Davranışların Değerlendirilmesi:
Amaç: Öğrencilerin öğrenme görevine getirmesi gereken becerileri belirlemek.(önbilgiler) Zihinsel Beceriler, Sözlü anlama ve uzamsal yönelmeler gibi yetenekler, Kişilik Özellikleri
4.Performans Hedefleri:
Amaç: İhtiyaç ve amaçları özel ve detaylı hedeflere dönüştürmek.
İşlevleri: Öğretimde gerçekleşmeyecek amaçların belirlenmesi. Dersi öğretimin uygun şartları üzerine planlamaya dikkat etmek. Ders planında hedef performansları belirlemek. Öğrencilerin performanslarının artması için onlara rehberlik etmek. Öğrencilerin çalışmalarını desteklemek.
5.Kriter Referans Testlerinin Geliştirilmesi:
Yeni becerileri öğrenmek için gerekli olan bireysel hazır bulunuşlukları belirlemek. Öğrenme sırasında öğrencilerde meydana gelen oluşumları ders boyunca kontrol etmek. Aile ve yöneticiler için öğrencilerin ilerleyişini gösteren dokümanlar hazırlamak. Ders planını geliştirmeden ve öğretim materyallerini seçmeden önce yapılan erken bir performans değerlendirmesi. Öğrenci performansının ölçülmesi için değerlendirme araçlarının geliştirilmesi.
6.Öğretim Stratejilerinin Geliştirilmesi
Amaç: Öğretimsel etkinliklerin, hedeflerin başarısı ile nasıl ilişkilendirileceğinin tasarlanması
Dersi en iyi şekilde düzenlemek: Öğrenciler için bilgiyi tarafsız ve etkili öğretim stratejisi ile sunmak. Öğrenci bilgilerini, hedeflerde ifade edilen görevleri ve öğretim stratejilerinin etkilerini gösterir. Örnek: Anlatım stratejisinin seçimi, grup, öğrenci merkezli
7.Öğretimin Materyallerinin Seçimi Ve Geliştirilmesi
Amaç: Basılı materyaller ya da diğer kitle iletişim araçlarını öğretim için seçimi ve tasarlanması. Mümkünse kullanılması olanaklı olan materyalleri kullanmak. Eğer yoksa yeni materyallerin geliştirilmesine ihtiyaç duyulur.
Öğretmenin rolü: Anlatım sisteminin seçimine bağlı
Öğrenci el kitabı, öğretimsel materyal, testler ve öğretici rehberi içeren var olan ya da yeni geliştirilen materyallerin seçimi.
8.Biçimlendirici Değerlendirmenin Geliştirilmesi
Amaç: Öğretimsel materyali düzenlemek ve geliştirmek için bilgi sağlamak. Öğretim materyalleri ile sağlanan bilgiler arasındaki tutarsızlığı belirlemek. Kalabalık öğrenci grupları için öğretimi etkili hale getirme amaçlı düzenlemeler yapmak. Bir öğrenciyle birebir bir görüşme yapmak. Alan Sınavı.
9.Öğretimi Düzenlemek
Hedeflere ulaşmayı engelleyen unsurları ortadan kaldırmak.
10.Toplam Değerlendirmenin Yürütülmesi ve Geliştirilmesi:
Amaç: Sistemin etkililiğini bütünleştirmek için çalışır. Gelişme aşamasını geçirmiş olan sistemi yürütür. Öğretimsel sistemin geliştirilmesinin bir parçası değildir.
Gerlach Ely Öğretim Tasarımı Modeli
GERLACH ELY ÖĞRETİM TASARIM MODELİ
Öğretmenlerin en önemli görevleri eğitim faaliyetlerini düzenlemektir. Günümüzde geleneksel anlayışla beraber öğretmenlerin rollerinin değiştiği görülmektedir. Yeni yaklaşımlar eğitim sistemimize yeni seçenekler önermektedir. Bu seçenekler bireysel öğretim modellerinin oluşmasını, grup çalışmasına ağırlık verilmesine odaklanmaktadır. Bunlarla beraber teknoloji ürünlerinin de kullanılması gerektiği savunulmaktadır.
Bugünkü değişiklikler olduğundan daha çok ilgi çekici etkinlikleri içermektedir. Öğretmenlerin çalışmalarına kolaylıklar getirmektedir. Onların gereksiz, can sıkıntısı işlerden kurtarır ve yeni donanımlar ile bağımsız tasarımlar düşünen öğrenciler için kolaylıklar sağlar.
Fakat bu yenilikler bedelsiz gerçekleşmezler. Değişen program modelleri ve öğretmenlerin eğitimlerinin yeterli olmaması önemli sorunlardan biridir. Öğretmenlerin öğretimin hedeflerini kesin olarak gerçekleştirmeleri gerekmektedir.
Öğretim Tasarımı İçin Gerekli Olanlar
Günümüz okullarında, öğretmenler başarılı bir şekilde koordinatör görevini yerine getirmek istiyorlarsa, temel bilgilere sahip olması, konu alanın hakim olması, ne öğretmek istediğini bilmesi ve uygun içeriği seçiyor olabilmesi gerekmektedir.
Öğretmenler içeriği seçerken ders programına, öğretim programının özelliklerini, okulun, yönetimin ve bakanlığın önerilerini ve kişisel deneyimleri göz önünde bulundurmaları gerekmektedir.
Özel Hedefleri Tanımlamak
Özel hedefleri tanımlamak, tayin edilen sürede öğrencilerin belirlenen özel becerileri göstermelerini açıklamaktır. Özel hedefler aracılığıyla genel hedeflere ulaşılır. Eğer bizler genel bir hedefe ulaşmak istiyorsak daha kısa sürede içeriği daha küçük bölümlere ayırırız. Örneğin genel hedefimiz “Fransızca sohbet edebilme” ise özel hedefimiz “ders sonunda öğretmenle Fransızca karşılıklı selamlaşmayı öğrenme” olmalıdır.
Öğretime Sistemli Yaklaşım
Genel hedeflere ulaşmak için öğretmenler içerik ve özel hedeflerle birlikte öğrenmenin yöneticilik görevini üstlenirler. Bu işlemler bir futbol maçını yönetmek, bir şirketin satış planlarını oluşturmak ya da tatil turları düzenlemeye benzemektedir. Hepsinde de belirli bir sürede gerekli olan öğeleri tanımlamak, bu öğeler arasındaki ilişkileri belirlemek ve belirlenen amaçlara ulaşmayı kapsamaktadır. Başka bir ifadeyle, bizler geniş ve kapsamlı bir sistemde öğeler arasında birbirleriyle ilişki kurmalarını sağlarız. Bir öğe diğer öğenin değişmesine neden olabilir. Buda farlı bir genel hedefin ya da özel hedefin oluşmasına neden olabilir.
Gerlach ve Ely öğretim tasarımı modelinde hedefin tanımı ve hedefe nasıl ulaşılacağının önemi belirtilmektedir. Hem tanımlama hem de planlama öğretim için önemlidir. Bu modelde öğretim modelinin temelinde sistematik yaklaşımın bütün kavramları yer almaktadır ve bu sistemin bölümlerini aklımızda tutmak bizim için önemlidir. Bu model 10 öğeden oluşmaktadır:
2)
İçeriğin belirlenmesi
3)
Giriş davranışlarının değerlendirilmesi
4)
Stratejilerin
belirlenmesi
5)
Grupların organizasyonu
6)
Zamanın planlanması
7)
Öğrenme ortamının belirlenmesi
8)
Uygun kaynaklarının seçilmesi
9)
Öğretmen ve öğrenen performansının değerlendirilmesi
10) Geribildirim analizi
Gagne Briggs Wager Öğretim Tasarımı Modeli
GAGNE BRIGGS WAGER ÖĞRETİM TASARIMI MODELİ
Gagné 1965’lı yıllarda yeni davranışçı akımın
temsilcilerinden biri olarak kabul edilmekle birlikte, sonraki yıllarda bilgiyi
işleme kuramcılarının öncülerinden biri olmuş, davranışçı yaklaşımın ilkeleri
ile bilgi işlem süreci yaklaşımının ilkelerini birleştirmiştir. Gagné öğrenmeyi
hem ürün hem de süreç olarak ele almıştır. Gagné’ye göre öğrenme, gözlenebilir
davranışlardan dolaylı olarak anlaşılır ve öğrenme beyinde gerçekleşir.
Öğrenme Türleri
Gagné öğretim ile ilgili iki temel sorunun sorulması
gerektiğini savunur:
1- Eğitim-öğretim süreci sonunda öğrencinin
ne bilmesini veya ne yapabilmesini istiyorsunuz?
2- Bu sonuca ulaşabilmek için öğrenci neleri bilmek ve yapabilmek zorundadır?
Bu sorulara
verilecek cevaplardan bir öğrenme hiyerarşisi oluşturulmalıdır.
Gagné’ye göre öğrenme bir biriyle ilişkili sekiz kategoriden oluşan bir süreçtir. En karmaşık öğrenme çeşidi olan problem çözme hiyerarşinin en başında, en basit öğrenme olan işaretle öğrenme hiyerarşinin en sonunda yer alır. Bu sekiz öğrenme kategorisi şunlardır:
• İşaret
öğrenme: Öğrenmenin en alt basamağıdır. Çocuğun sesin, ışığın, rengin farkına
varmasında olduğu gibi.
• Uyarıcı
davranış bağını öğrenme: Kişi bu basamakta uyarıcıyla davranım arasındaki bağı
öğrenir. Kırmızı ışık yanınca durmada olduğu gibi
• Uyarıcı
davranım bağlarını kurarak uyarıcı-davranım zincirlerini oluşturma: Bu
basamakta kişi zincirleme davranımlar oluşturur. Teybi çalıp kaset doldurma,
bir arabayı çalıştırmada olduğu gibi
• Sözlü
karşılıklarıyla uyarıcı-davranım zincirlerini öğrenme: Sözcüklerin anlamlarını
öğrenme ve iki sözcük arasında ilişki kurmada olduğu gibi
• Ayırt
etmeyi öğrenme: Kişi bu basamakta nesneleri, ilişkileri, hayvanları, olguları
birbirinden ayırt eder. Kediyi köpekten, anneyi babadan, masayı sandalyeden
ayırt etmede olduğu gibi
• Kavram
öğrenme: Kişi bu basamakta kavramların ne anlama geldiğini öğrenir. Devlet,
okul, eğitim, öğretim, pekiştireç gibi kavramların anlamlarını bilme gibi.
• İlke
öğrenme: Kavramlar arasındaki ilişkileri, neden-sonuç, öncelik-sonralık
bağlarını kişi bu basamakta öğrenir. Kanun, kuram, ilke, sayıltı,
genellemelerin nerede ve nasıl kullanılacağını bilmede olduğu gibi
• Problem
çözme: Kişi bu basamakta ilgili kanun, ilke, kural, genellemeleri kullanarak
bir problemi çözmeyi öğrenir. Matematik, fizik, kimya, biyoloji, felsefe,
sosyoloji vb. alanlarda verilen problemleri çözmede olduğu gibi.
Gagné bilgi işlem süreci modeline paralel olarak bir öğretme
modeli geliştirmiştir. Modele göre öğretimin düzenlenmesinde sırasıyla şu
adımlar atılmalıdır:
1. Dikkati sağlama ve güdüyü
harekete geçirme,
2. Öğrenciye dersin ya da
ünitenin sonunda ulaşılması istenen amaçları (hedefleri) bildirme,
3. Yeni öğrenmeler (yeni
öğrenilecekler) ile ilgili daha önce öğrenilmiş bilgi ve becerilerin
hatırlatma,
4. Uyarıcı materyalleri
sunma,
5. Öğrenciye yol gösterme,
rehberlik etme
6. Davranışı ortaya çıkarma,
7. Dönüt sağlama,
8. Öğrenilenleri değerlendirme,
9. Öğrenilenlerin kalıcılığını ve transferini sağlama.
Addie Modeli
ADDIE MODELİ
1990’lı yıllardan sonra öğretim tasarımı çekirdek modele göre tüm modellerdeki ayrıntılı işlemleri özetleyici nitelikte olan temel beş aşamada ifade edilmiştir Bu aşamalar analiz, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme aşamalarıdır.
Analiz
Analiz aşamasında problem tanımlanır, problem kaynakları ve olası çözümler belirlenir. Öğretim tasarımının tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme aşamaları analiz sürecinin sonuçları doğrultusunda planlanır.
Tasarım
Öğrenenlerin ön koşul öğrenmelerinin, hedeflerin, içeriğin, öğretim strateji ve yöntemlerinin, öğrenme ortamının, öğretim materyallerinin, değerlendirme araçlarının yer aldığı ve değerlendirme yapısının belirlendiği aşamadır.
Geliştirme
Bu aşamada, tasarım aşamasında belirlenen öğretim stratejileri ve yöntemleri, öğrenme ortamı, öğretimde kullanılacak tüm materyaller ve değerlendirme araçları geliştirilir. Bununla birlikte öğrenen ve öğretmen kılavuzları da bu süreçte hazırlanabilir.
Uygulama
Uygulama süreci, öğrenenlerin öğretimle gerçek anlamda karşılaştığı aşamadır. Bu aşama, etkili ve verimli bir şekilde öğrenme çıktılarının transferi ve ilgili becerilerin öğrenen ya da katılımcıya ulaştırılması sürecidir. Başka bir deyişle, bu aşama öğretim tasarımını uygulamak için uygun işlemleri saptama ve kullanma olarak da tanımlanabilir.
Değerlendirme
Değerlendirme aşaması, öğretimin zayıflıklarının, verimliliğinin ve etkililiğinin ölçüldüğü, öğretimin değerinin belirlendiği safhadır. Bu süreçte öğretimin tüm öğelerinin değerlendirilmesi söz konusudur
1. Süreç Değerlendirme: Öğretim tasarımcısı süreç değerlendirmede tasarımın her bir adımını değerlendirmeye odaklanır. Bu bağlamda şu sorulara cevap arayarak değerlendirmenin etkinliğini artırabilir:
2. Performans Değerlendirme: Performans değerlendirme öğrencilerin istenilen bir öğrenme alanındaki bilgi, beceri ve tutumlarını ölçmek için, onlara alanla ilgili bir görev verip, o görevdeki düzeylerini çeşitli ölçme araçları kullanarak tespit etmektir. Doğru bir seçim için performans değerlendirme aracındaki her bir madde, öğretim planında belirtilen performans görevlerinin hedefleriyle eşleştirilir.
3. Sonuç Değerlendirme: Sonuç değerlendirme düzey belirlemeye yöneliktir ve bu aşamada “problemi nasıl çözdük?” sorusuna cevap aranır Bu soruyu cevaplamadaki amaç, öğretimin sonuç etkisi üzerinde bulunanları toplamak, analiz etmek ve rapor etmektir. Diğer bir anlatımla sonuç değerlendirmede, öğrencilerin yüzde kaçının uzman seviyesine ulaşabildiğini, öğretimin etkilerinin neler olduğunu, ne kadara mal olduğunu ve öğretim öncesine kıyasla öğretim sonrasındaki performans durumunu tespit etmek amaçlanır.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)