ÖĞRETİM TASARIMI KAVRAMLARI
Öğretim,
öğrenenlere bir ya da daha çok materyal kullanımıyla belirlenmiş davranışları
kazandırarak amaca ulaşmak için planlanmış bir dizi olay ya da aktivitedir.
Öğretim tasarımı; ihtiyaç analizi, geliştirme, değerlendirme, uygulama,
materyal kullanımını içeren sistemli öğretim planlamasıdır. Öğrenci
özellikleri, işlem analizi, öğretim amaçları, içerik sıralaması, öğretim
stratejileri, öğretim iletimi, öğretim uygulaması, değerlendirme araçları ve
öğretim problemleri ile ilgilenen öğretimin sistemli planlamasıdır.
İhtiyaçları Belirleme
1. İhtiyaç Analizi : Amaçları belirlemek,
maksimum ve gerçek performans arasındaki farklılıkları tanımlamak, aktivite
için öncelikleri saptamak üzere sistemli bir süreçtir.
- Planlama; İş ve hedef öğrenci
sınıflaması, verileri toplama stratejisi geliştirilmesi ve hangi ihtiyaç
çeşidinde veri toplanmasına karar verilmesi ve katılımcıların
belirlenmesidir.
- Veri; Anlam çıkarmada veya
sonuca varmakta kullanılan nicelikler, olaylar, kayıtlar veya sayı
kümeleri (ya da gözlenen ve kaydedilen şeydir).
- Verilerin Toplanması;
Gözlemlerde bulunarak ya da sorular sorularak verilerin elde
edilmesidir.
- Verilerin Analizi; Verilerin,
araştırma amaçları doğrultusunda, temel öğelerini ve karakterlerini
belirleme ve ayırt etme işlemlerine denir.
- Sonuç Raporu; Çalışmanın
amacını, sürecini, tablolar ve açıklamalarıyla sergilenen sonucunu ve
gerekli önerileri içeren rapordur.
2. Hedef Analizi : Gagne’ye göre; öğretimi tasarlamanın temel sebebi;
hedeflere ilgiyi çekebilmektir. Dick, Carey ve Carey’ye göre; Hedefler, ihtiyaç
değerlendirmesi ile belirlenir ya da hedefler listesinden seçilebilir. Öğrenme
zorlukları yaşayan öğrencilerden edinilen pratik deneyimlerden ya da bir işi
yapan kişilerin analizlerinden, yeni bir öğretimin bazı diğer gereksinimlerinden
de ortaya çıkarılabilir. Tutum, zihinsel beceriler, sözel bilgiler, devinsel
becerilere göre hedefler sınıflandırılır.
3. Performans Değerlendirmesi : Amaca
ulaşmak üzere davranıştaki değişikliklerin gözlemlenip ya da sınanıp
değerlendirilmesi. Burada analiz olarak kastedilen, bu değerlendirme
şekillerine ve değerlendirme araçlarına karar verilmesidir. Morrison, Ross ve Kemp
’de, belirlenmiş ihtiyaç veya problemin girdi olarak kullanılarak öğretime
uygun olup olmadığına karar verilir. Dick, Carey ve Carey ’de öğretim
analizinde; insanların hedefi sergilemek için neler yapacaklarının
belirlenmesinden söz edilmektedir. Merrill BGK’da amaç boyutlarında performans
boyutuna yer verilmekle birlikte test maddelerinin belirlenmesinde test
yapabilmek için öğrenciye önceden verilmiş olması gereken bilgi ve materyaller
girdi olarak adlandırılmaktadır.
İçerik Analizi
Morrison, Ross ve Kemp, öğretim
tasarımının gelişiminin içeriğin net bir biçimde ortaya konmasına bağlı
olduğundan söz etmektedir. Dick, Carey ve Carey, öğrenici ve Bağlam
Analizi’nde; becerilerin öğrenileceği ve kullanılacağı bağlam analizinin
yapılmasından söz etmektedir. Mevcut beceriler, tutumlar, tercihler, ortam
özellikleri belirlenir. Gagne (1992), Öğrenici ile ilişkili olarak ön
bilgilerin içeriğin belirlenmesinde rol oynadığına değinir.
Hedeflerin Yazımı
Gagne ve Briggs’de duyuşsal, devinsel,
zihinsel beceriler, sözel bilgi veya bilişsel stratejilere dayanarak
öğrenmedeki gerekli koşullara göre hedef yazılır. Dick, Carey ve Carey’de
öğretim analizi ve giriş davranışları ifadelerine dayanarak hedef yazılır.
Morrison, Ross ve Kemp’de bilişsel, devinsel ve duyuşsal alanlara dayanılarak
hedef yazılır. Merrill BGK’da Gagne’ye dayanarak koşul, performans ve ölçüt
boyutlarında hedef yazılır.
İçerik Sıralaması
Gagne (1992)’ye göre önkoşul yöntemine
göre sıralama söz konusudur. Morrison, Ross ve Kemp ve Merrill BGK Kuramı da içerik
sıralamasında Gagne’ye dayanır. Merril’de ad verme, betimleme ve üretici
işlemlerle konu sınıflamasına yer verilmiştir.
Öğretim Stratejilerinin Tasarımı
Morrison, Ross ve Kemp , içerik performans
matriksinde her hedefin ve performans düzeyinin belirlenmesi söz konusudur.
Stratejiler her hücre için uygulanır ve üretici stratejiler belirlenir. İletim
ve öğretim stratejilerine yer verilmiştir. Performans düzeylerinde Merrill’de
BGK Kuramı’nda yer alan bulma düzeyi dışında; hatırlama ve kullanma düzeylerine
yer verilmiştir. Her bir hücre için stratejiler uygulanır. Bu stratejiler,
birincil ve ikincil sunum biçimleriyle sunulur. Morrison, Ross ve Kemp’de
sunumda; öğretmenin sınıfa sunumu, öğrencinin kendi hızının farkına varması ve
grup etkileşimi söz konusudur.
Değerlendirme
Morrison, Ross ve Kemp’te; süreç ve ürün değerlendirme ve diğer modellerden
farklı olarak onaylayıcı değerlendirme vardır. Dick, Carey ve Carey’de süreç ve
ürün değerlendirme söz konusudur. Gagne’de ürün değerlendirme söz konusudur.
Merrill’te ayırtedicilik, madde sayısı, zamanlı ve diğer modellerden farklı
olarak zamansız ölçüt vurgulanarak ürün ve süreç değerlendirme söz konusudur.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder